Przedstawiamy rekomendacje w zakresie ograniczania ryzyka powodziowego przez samorządy opracowane przez Romana Koniecznego.
W społecznej świadomości dość powszechne jest przekonanie, że ochronę przed powodzią realizować powinna głównie administracja państwowa. Bo przecież skuteczna ochrona oznacza budowa drogich zabezpieczeń technicznych: zbiorników retencyjnych, obwałowań i polderów. I tylko one są w stanie skutecznie ograniczyć straty powodziowe. Okazało się jednak, że stosowanie tych metod nawet na szeroką skalę – przykładem mogą być Stany Zjednoczone Ameryki – nie
gwarantuje bezpieczeństwa. Szczególnie przy większych powodziach – na które te obiekty zostały zaprojektowane. Nie trzeba zresztą daleko szukać. Analizy zalewów spowodowanych przez duże powodzie w roku 1997, 2001 i 2010 pokazała, że większość zalewów wystąpiła na obszarach chronionych wałami.
Nieskuteczne bywają też zbiorniki retencyjne – pokazały to sytuacje w Niemczech i Belgii w czasie powodzi w 2021 roku. Nie mówiąc o tym, że proponowane w planach rozwiązania oparte na retencji zbiornikowej pokazują ewidentną nieskuteczność tych obiektów w czasie większych powodzi. Dotyczy to nie tylko
stopni wodnych na Odrze, czy Wiśle (Siarzewo, czy Libiąż), ale też zbiorników retencyjnych (np. zbiornik Kąty Myscowa), których budowa jest uzasadniana ochroną przed powodzi terenów poniżej.
Cóż więc jest skuteczne? Uważa się obecnie, że na wielkość ryzyka powodziowego wpływa wiele elementów – nie tylko zasięg powodzi. Do najważniejszych działań należą ograniczenia zabudowy na terenach zalewowych oraz przygotowanie istniejących tam obiektów, ale i społeczności do powodzi (podatność na powodzie). Oznacza to, że ograniczaniem skutków powodzi mogą i powinni zajmować się wszyscy, którzy na danym terenie mieszkają, mają swoje firmy, czy gospodarstwa. A także instytucje, które odpowiadają za organizację społecznego życia lokalnie. Czyli samorządy. Samorządy mogą w istotny sposób wpłynąć na wielkość strat powodziowych. Dlatego warto rozszerzyć obecny zakres działań samorządów gminnych i powiatowych, zarówno w zakresie własnych działań, jak i wsparcia mieszkańców.
Szczegółowe rekomendacje dla samorządów dot. ograniczania ryzyka powodziowego przygotowane przez Romana Koniecznego prezentujemy poniżej.