Od godzin porannych do późnego popołudnia sala wypełniona była dyskusjami, prezentacjami i ożywioną wymianą doświadczeń. Uczestnicy skupili się na praktycznych działaniach renaturyzacyjnych w całym dorzeczu Odry. Szczególną uwagę poświęcono wnioskom płynącym z katastrofy ekologicznej z 2022 roku oraz powodzi z 2024 roku, które unaoczniły pilną potrzebę wzmacniania odporności ekosystemu na skutki zmian klimatu. Konferencja była przede wszystkim platformą budowania realnego, transgranicznego sojuszu na rzecz żywej i odpornej rzeki.

Wyzwania

W czerwcu 2024 r., Unia Europejska przyjęła Rozporządzenie o odbudowie zasobów przyrodniczych (Nature Restoration Law – NRL), które wprowadza pierwsze w historii UE prawnie wiążące cele odbudowy zdegradowanych ekosystemów. Jest to odpowiedź na alarmujący stan europejskiej przyrody – obecnie ponad 80% siedlisk znajduje się w złym stanie, a postępująca degradacja ekosystemów wpływa nie tylko na bioróżnorodność, lecz także na bezpieczeństwo środowiskowe i gospodarcze. NRL wprowadza prawnie wiążące cele odbudowy przyrody, w tym przywracanie funkcjonowania rzek, mokradeł i innych kluczowych ekosystemów, aby odwrócić ten trend i zwiększyć odporność środowiska.

W tym kontekście Odra staje się szczególnie ważnym przykładem rzeki, dla której wdrażanie celów rozporządzenia – takich jak przywracanie naturalnych procesów, poprawa jakości wód czy odbudowa różnorodności biologicznej – może mieć kluczowe znaczenie dla zapobiegania podobnym kryzysom w przyszłości. Jednocześnie dla wielu instytucji, samorządów i użytkowników rzek wciąż pozostaje pytaniem, co w praktyce oznacza wdrażanie Nature Restoration Law i jakie konkretne działania może ono przynieść na poziomie zlewni i rzek. Dyskusja o Odrze staje się więc dobrą okazją, by przyjrzeć się temu bliżej – zrozumieć wyzwania, możliwości i kierunki zmian, które w najbliższych latach mogą kształtować przyszłość tej rzeki.

„Swobodnie płynące rzeki to nie luksus, lecz podstawowy warunek odnowy przyrody i realnego wzrostu bezpieczeństwa powodziowego. Po ostatnich kryzysach nie możemy już dłużej odkładać działań” – podkreślali zgodnie przedstawiciele koalicji i partnerów międzynarodowych.

W sesji otwierającej głos zabrała m.in. przedstawicielka Komisji Europejskiej, która wskazała na kluczowe znaczenie Rozporządzenia NRL dla odbudowy zdegradowanych ekosystemów w Unii Europejskiej. Dyskusje koncentrowały się na wyzwaniach oraz roli swobodnie płynących rzek w zachowaniu bioróżnorodności, retencji wody oraz naturalnej adaptacji do zmieniającego się klimatu. Uczestnicy analizowali krajowe plany odbudowy zasobów przyrodniczych przygotowywane równolegle w Polsce, Niemczech, Czechach, a także dodatkowo w Grecji.

Dużo miejsca poświęcono konkretnym przykładom działań renaturyzacyjnych. Eksperci dzielili się doświadczeniami z udanych projektów przywracania ciągłości rzek, tworzenia stref zalewowych, usuwania niepotrzebnych obwałowań oraz odtwarzania mokradeł i starorzeczy. Podkreślano, że takie rozwiązania nie tylko zwiększają bioróżnorodność, ale także łagodzą skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych – susz i powodzi. Uczestnicy zgodnie wskazywali na konieczność ścisłej, partnerskiej współpracy transgranicznej. Dorzecze Odry nie zna granic administracyjnych – dlatego wymiana danych, wspólne monitorowanie stanu rzeki oraz koordynowane planowanie działań renaturyzacyjnych są absolutnie niezbędne. Organizacje pozarządowe z trzech krajów apelowały o przyspieszenie prac nad krajowymi planami NRL i włączenie w nie głosu społeczeństwa obywatelskiego na każdym etapie.

Konferencja pokazała również, jak ważne jest łączenie perspektywy przyrodniczej z potrzebami lokalnych społeczności. Renaturyzacja Odry i jej dopływów może przynieść korzyści nie tylko dla przyrody, ale także dla turystyki, rybactwa, rekreacji oraz ogólnej jakości życia mieszkańców dorzecza.

Potrzebna renaturyzacja

Jak informują realizatorzy konferencji spotkania nie kończą się tylko na rozmowach. Realizowana 2 lata temu konferencja dotyczyła  praktycznych możliwości renaturyzacji rzek i roli wspólnot lokalnych w tym procesie. Są już efekty wspólnych rozmów różnych środowisk – zainicjowanych przez Koalicję Czas na Odrę. Organizatorzy  konferencji poinformowali o uruchomieniu pod koniec maja 2026 specjalnych środków w wysokości 410 mln zł  z krajowego polskiego funduszu UE na renaturyzację rzek dla zwiększenia naszej odporności. Więcej informacji na stronie rządowej Przywracamy naturalny stan rzek i ich otoczenia z dofinansowaniem Funduszy Europejskich . Nowością w skali Polski jest zwrócenie się z propozycją wsparcia działań renaturyzacycjnych do środowisk samorządowych i społecznych. Troska o rzeki i nasze bezpieczeństwo to sprawa w którą powinni być zaangażowani mieszkańcy – przekonują organizatorzy konferencji.

Konferencja „Odporna Odra” potwierdziła, że głos organizacji pozarządowych jest ważny w  kształtowaniu przyszłości dorzecza. Koalicja Czas na Odrę zachęca wszystkich – mieszkańców, samorządowców i decydentów – do aktywnego włączenia się w działania na rzecz renaturyzacji Odry. Tylko wspólny, ponadnarodowy wysiłek pozwoli przywrócić rzece jej naturalną siłę i piękno.

Wydarzenie transmitowano online, co pozwoliło na szerszy udział osób zainteresowanych ochroną rzeki z całego regionu. Tłumaczenie symultaniczne na polski, czeski i niemiecki zapewniło pełną, równoprawną wymianę poglądów między uczestnikami. Kontynuacją konferencji była zorganizowana dla części uczestników kameralna wizyta studyjna w dolinie Odry poniżej Wrocławia, której głównym tematem było bogactwo przyrodnicze rzeki na obszarze Łęgów Odrzańskich oraz zagrożenie jakie niesie, ostatni w kaskadzie rzeki, stopień wodny Malczyce. Pełna relacja z konferencji w 3 językach będzie wkrótce dostępna na naszym nurcie na YouTube – na którym dostępne są już relacje z dwóch poprzednich konferencji.

Konferencję zrealizowała Fundacja EkoRozwoju we współpracy ze stowarzyszeniem Arnika z Czech oraz BUND i EuroNatur z Niemiec przy dofinansowaniu z projektu „Wzmocnienie międzynarodowej współpracy i partycypacji społecznej w ochronie rzeki Odry” (Strengthening of international cooperation and civil participation in protection of the Oder River) realizowanego ze środków Federalnego Ministerstwa Środowiska Niemiec (BMUKN) w ramach programu EURENI (European Environment Initiative). Wsparcie finansowe konferencji udzieliły Deutsche Postcode Lotterie (#PostcodeEffect #PostcodeLottery) oraz Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu.

Patronat konferencji udzieliły polskie Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz 🇪🇺 Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce. Wydarzenie zrealizowaliśmy w formule międzynarodowej przy wsparciu merytorycznym na poziomie krajowym, które udzieliła 🏞️ Koalicji Ratujmy Rzeki. 💚Dziękujemy.

Fotografie Filip Pobłocki / Fundacja EkoRozwoju

The post Konferencja  Odrzańska – relacja appeared first on Koalicja CZAS NA ODRĘ.

#SAVETHEDATE

Zapraszamy na III Międzynarodową Konferencja Odrzańska Odporna Odra – Odbudowa ekosystemu rzeki w świetle Rozporządzenia UE o odbudowie zasobów przyrodniczych (NRL), która odbędzie we Wrocławiu nad Odrą, 9 czerwca 2026 w godz. 9:00 – 17:30. Prosimy rezerwować termin w swoich kalendarzach. Szczegółowy program i formularz zapisu, już wkrótce.

Problem

Katastrofa ekologiczna na Odrze w 2022 r., która doprowadziła do masowego śnięcia ryb i poważnego zaburzenia funkcjonowania ekosystemu rzecznego, stała się jednym z najpoważniejszych sygnałów ostrzegawczych dotyczących kondycji dużych rzek w Europie Środkowej. Pokazała, jak wrażliwe są przekształcone i osłabione systemy rzeczne oraz jak pilna jest potrzeba działań zwiększających ich odporność na presje środowiskowe, zmiany klimatu i nieprzewidywalne zdarzenia ekologiczne.

W czerwcu 2024 r., Unia Europejska przyjęła Rozporządzenie o odbudowie zasobów przyrodniczych (Nature Restoration Law – NRL), które wprowadza pierwsze w historii UE prawnie wiążące cele odbudowy zdegradowanych ekosystemów. Jest to odpowiedź na alarmujący stan europejskiej przyrody – obecnie ponad 80% siedlisk znajduje się w złym stanie, a postępująca degradacja ekosystemów wpływa nie tylko na bioróżnorodność, lecz także na bezpieczeństwo środowiskowe i gospodarcze. NRL wprowadza prawnie wiążące cele odbudowy przyrody, w tym przywracanie funkcjonowania rzek, mokradeł i innych kluczowych ekosystemów, aby odwrócić ten trend i zwiększyć odporność środowiska.

W tym kontekście Odra staje się szczególnie ważnym przykładem rzeki, dla której wdrażanie celów rozporządzenia – takich jak przywracanie naturalnych procesów, poprawa jakości wód czy odbudowa różnorodności biologicznej – może mieć kluczowe znaczenie dla zapobiegania podobnym kryzysom w przyszłości. Jednocześnie dla wielu instytucji, samorządów i użytkowników rzek wciąż pozostaje pytaniem, co w praktyce oznacza wdrażanie Nature Restoration Law i jakie konkretne działania może ono przynieść na poziomie zlewni i rzek. Dyskusja o Odrze staje się więc dobrą okazją, by przyjrzeć się temu bliżej – zrozumieć wyzwania, możliwości i kierunki zmian, które w najbliższych latach mogą kształtować przyszłość tej rzeki.

TEMAT I CEL KONFERENCJI

Konferencja „Czas na Odrę” to międzynarodowe wydarzenie polsko-czesko-niemieckie dotyczące Odry, z udziałem zaproszonych gości z Czech, Polski i Niemiec oraz instytucji Unii Europejskiej. Jest to trzecia edycja konferencji realizowanej w cyklu co dwa lata. Spotkanie tworzy przestrzeń do wymiany informacji, debaty i wspólnego planowania działań dla rzeki Odry w ujęciu transgranicznym.

W roku 2026 konferencja koncentruje się na praktycznych działaniach służących odtworzeniu potencjału przyrodniczego doliny i dorzecza Odry oraz wzmacnianiu odporności ekosystemu Odry na zmianę klimatu (w tym susz i powodzi). Uwagę koncentrujemy głównie na roli swobodnie płynących rzek jako warunku odnowy naturalnego środowiska oraz poprawy bezpieczeństwa. Konferencja ma również za cel budowanie mostów pomiędzy naukowcami, profesjonalistami, decydentami i społeczeństwem obywatelskim poprzez wymianę dobrych praktyk, identyfikację przeszkód oraz wskazanie priorytetów i kierunków międzynarodowej współpracy PL–CZ–DE.

PROGRAM

Konferencja odbędzie się 9 czerwca 2026 roku, w godzinach 9:30 – 17:30. W programie m.in:

Wyzwania dla ekosystemu Odry  – aktualny Raport Instytutu Ekologii Słodkowodnej i Rybołówstwa Śródlądowego (IGB) o stanie Odry po katastrofie ekologicznej.

Czym są rzeki o swobodnym przepływie – dlaczego są ważne dla odbudowy przyrody w Europie i kiedy rzekę lub jej odcinek można uznać za swobodnie płynący w świetle Nature Restoration Law? Jakie działania – poza usuwaniem barier – są potrzebne, aby osiągnąć ten cel?

Prace nad krajowymi planami odbudowy zasobów przyrodniczych w Polsce, Niemczech i Czechach i co to znaczy dla dorzecza Odry – aktualny stan zaawansowania prac nad Krajowymi Planami Odbudowy Zasobów Przyrodniczych, perspektywy i wyzwania ich wdrażania w dorzeczu Odry

Swobodnie płynące rzeki w polityce europejskiej – synergie Nature Restoration Law z innymi instrumentami UE oraz wyzwania współpracy międzynarodowej w dorzeczu Odry.

Przykłady dobrych praktyk istotnych w planowaniu i wdrażaniu celów NRL dla rzek  – od planowania do realizacji w terenie

Konferencję zakończy dyskusja z udziałem ekspertów nt.  jak przełożyć prawo na realną renaturyzację w terenie? jak rozwijać współudział i akceptację społeczności lokalnych dla swobodnie płynących rzek w kontekście wyzwania odbudowy zasobów przyrodniczych Europy (CZ, PL, DE).

Do udziału zaproszeni zostaną przedstawiciele instytucji i organizacji zajmujących się ochroną przyrody, zarządzaniem gospodarką wodną, planowaniem przestrzennym, adaptacją do zmiany klimatu z Czech, Polski i Niemiec. W debacie przewidujemy udział ekspertów, zarządców wód, planistów, samorządowców, przyrodników, użytkowników wód, organizacji społecznych i aktywistów.

Na konferencji zapewnione będzie tłumaczenie symultaniczne w językach: polskim / czeskim / niemieckim

Konferencję realizuje Fundacja EkoRozwoju we współpracy ze stowarzyszeniem Arnika z Czech oraz BUND z Niemiec przy dofinansowaniu z projektu „Wzmocnienie międzynarodowej współpracy i partycypacji społecznej w ochronie rzeki Odry” (Strengthening of international cooperation and civil participation in protection of the Oder River) realizowanego ze środków Federalnego Ministerstwa Środowiska Niemiec (BMUKN) w ramach programu EURENI (European Environment Initiative),

The post Odporna Odra 9.06.2026 appeared first on Koalicja CZAS NA ODRĘ.